Wazne czynniki farbowania

Najwieksza czesc dyspersyjnych barwnikow skladaja азо-красители (35%) i pochodne антрахинона (27%), ktore maja stosunkowo niewielka molekularna wage (порядка 250—350), charakteryzuja sie dosyc wysoka temperatura topnienia (bardziej 150° Z) i zawieraja w molekulach grupy, — NH2 —NHR i —ОН.

Charakterystyczna wlasciwoscia dyspersyjnych barwnikow, ze maja krystaliczna strukture, jest ich niezwykle mala rozpuszczalnosc w wodzie (ale niemniej 0,1 ea/e)\ farbowanie nimi wytwarza sie z тонкодисперсных wodnych suspensji.

Zadowalajaco zabarwia wlokno tylko ow barwnik, rozpuszczalnosc ktorego we wloknie znacznie przekracza rozpuszczalnosc w wodzie. Dyspersyjne barwniki wskutek niskiej rozpuszczalnosci w wodzie odpowiadaja jednemu z danych wymagan. Dla dostatecznego farbowania jest potrzebna nie tylko niska rozpuszczalnosc barwnika w wodzie, ale i wysoka rozpuszczalnosc jego we wloknie.

Makromolekuly wiekszosci syntetycznych wlokien, ze jednej strony, zawieraja znaczna ilosc донорных i akceptornych grup, pomagajacych rozpuszczeniu barwnika i, poza tym, pewne z ich posiadaja mniej orientowanymi obwodami, w ktorych barwnik moze lekko rozpuscic sie. Z innej strony, efekt farbowania syntetycznych wlokien dyspersyjnymi barwnikami jest funkcja takich waznych czynnikow jak struktura barwnika, jego biegunowa i dyspersja. Najbardziej waznymi czynnikami jest biegunowa barwnika i jego struktura. Niewielka zmiana struktury moze wywrzec istotny wplyw na pokrewienstwo barwnika do wlokna. Tak, na przyklad, barwnik I dobrze zabarwia ацетат celulozy i zle — полиэфирное wlokno, barwnik

1 Przedtem po naszej nomenklaturze oni nazywali sie «Barwniki dla octanowego jedwabiu».